کد خبر :1085055471378830956 تاریخ :دوشنبه 27 خرداد 1392 ساعت 08:19 بازدید :1557

صرافی‌هایی که تحریم معامله می‌کنند

با شنیدن نام صرافی ناخودآگاه شکل اسکناس دلار همراه تابلوهایی سیاه رنگ با اعداد دیجیتالی قرمز و تعدادی پرچم را تصور می‌کنیم.

 

این اولین واکنش ذهنی همه ما با دیدن یا شنیدن کلمه صرافی است. گرچه مدتی است به دلیل نوسانات ارزی، بیشتر این تابلوها خاموش هستند و در کوچه و خیابان زیاد جلب توجه نمی کنند، ولی هرگز خاموش بودن تابلوی این صرافی ها به معنی بیکار بودنشان یا از کار افتادنشان نیست؛ بلکه حتی این تابلوهای خاموش هم گفتنی های بسیاری دارند که گاهی اوقات از این خاموشی باید نگران شد.

به هر حال هم اکنون تحریم ها باعث شده اند صرافی ها با تابلوهای معروفشان نقش بسزایی در اقتصاد ایران به عهده بگیرند.

صرافی در لغت به معنی داد و ستد انواع پول است و در کشورمان همزمان با قرن نوزدهم میلادی با توجه به رشد تجارت داخلی و خارجی شکل تازه ای به خود گرفت. اگر از واقعیت این شغل بخواهید می توان گفت از وقتی معامله پایاپای کالا به کالا کمرنگ شد، نقش این شغل یعنی صراف ها در زندگی اقتصادی و معاملات تجاری پررنگ تر شد.

صرافی قبل از پیدایش سیستم بانکداری در ایران گسترش یافت و پایش را از مرزهای کشور بیرون گذاشت.

صرافان ایرانی در هند و عراق شعبه داشتند و تاجران را برای انتقال وجوه خود یاری می کردند. طبق اسناد و مدارک، اصول کار صرافی های ابتدایی بر دو پایه برات و بیجک استوار بود، به صورتی که تجار برات و بیجک های مدت دار صادر می کردند و این برات ها نزد برخی صرافی های خاص و مورد نظر تجار یا صادر کننده برات معتبر بود و در نهایت قابلیت نقد شدن داشت.

گرچه نقش بیجک یا برات صرافی ها با پیدایش سیستم بانکداری در جامعه ایران کمرنگ شد، اما حرفه صرافی حتی با وجود سیستم بانکداری نوین به معاوضه پول و خرید و فروش آن به حیات خود ادامه داد تا این که از اواسط دهه 70 شمسی دوباره کار و بارش سکه شد. قبل از این تاریخ بیشتر صرافی ها مشغول داد و ستد سکه، طلا و نقره به مشتریان خود بودند و در ابعاد کوچک خرید و فروش ارزهای معتبر بین المللی انجام یا این که برای ارسال حوالجات رقم پایین به نیازهای خرد خانواده ها پاسخ می دادند.

انواع صرافی درایران

به طور کلی صرافی ها در ایران به دو گروه تقسیم می شوند.

صرافی های نوع اول: این گروه از صرافی ها اجازه حضور در معاملات الکترونیک ندارند و صرفا برای خرید و فروش فیزیکی ارز مجوز دارند.

صرافی های نوع دوم: این گروه از صرافی ها علاوه بر خرید و فروش فیزیکی ارزهای معتبر جهانی، مجوز حضور در مبادلات الکترونیک یا همان حوالجات را کسب کرده اند و می توانند حواله هم صادر کنند.

لازم به یادآوری است هر دو گروه می توانند به خرید و فروش سکه در کنار خرید و فروش ارز مبادرت ورزند.

صرافی ها چگونه کار می کنند؟

شاید خیلی ساده فرض می کنید وارد یک صرافی می شوید و مقداری ریال می دهید و در ازای آن ارز مورد نظرتان را می خرید و از آن خارج می شوید.

آیا واقعا کار به همین سادگی است؟ خیر! به طور کلی صرافی ها دقیقا همانند فروشنده کالایی مجبور هستند قیمت تمام شده کالای خود را تعیین و با درصدی سود آن را به متقاضی بفروشند.

از این رو اطلاع از نرخ برابری ارزها در مقابل واحد پول ملی کشورشان مثل ریال امری حیاتی و ضروری برای آنهاست، گرچه این صنف در کنار خرید و فروش یا حواله ارزش اقدام به خرید و فروش سکه طلا نیز می کند، اما به قول معروف خرید و فروش سکه طلا برای جوری جنس آنهاست و کار اصلی و حساسیت اصلی مربوط به همان پول های کاغذی یا حوالجات است.

در شرایط عادی و عمومی، نرخ برابری ارزها گرچه در بازارهای بین المللی مثل فارکس یا دیگر بازارهای ارزی تعیین می شود، اما مبنای محاسبه نرخ ارزهای خارجی در کشورها را معمولا بانک مرکزی آن کشور به عهده دارد و این نظام بانکی آن کشور است که هر روز نرخ مورد نظر صرافان را در اختیارشان قرار می دهد تا تابلوهای معروف مغازه های صرافی روشن شوند و شروع به نوسان کنند، اما داستان این تابلوها در ایران کمی متفاوت است و نوسان آنها در حال حاضر زیاد به بانک مرکزی بستگی ندارد.

از دبی تا هرات

بدون تردید چند سالی است با این جمله زیاد برخورد داشته اید: «هنوز نرخ درنیامده». معمولا وقتی قصد خرید یا فروش ارز دارید، این جمله را اول صبح زیاد شنیده اید و با کلی سوال، گوشی تلفن را قطع کرده اید یا این که از در صرافی خارج شده اید، اما معنی واقعی این عبارت چیست؟ مگر قرار نیست بانک مرکزی نرخ را برای صرافی ها اعلام کند؟ بانک که ساعت 7 و 30 دقیقه کار خود را آغاز می کند، پس چرا هنوزنرخ در نیامده است؟

این جمله را می شنوید چون نرخ ارزهای خارجی در ایران بنا به هر دلیلی در بازار آزاد یعنی خارج از محوطه بانک مرکزی یا حتی خارج از مرزهای کشورمان تعیین می شود و بنا به هر دلیلی بانک مرکزی هم اکنون در این باره بی تفاوت عمل می کند، شاید هم به علت تحریم های یکجانبه خارجی علیه نظام بانکی ایران چاره ای ندارد.

داستان از این قرار است که در شرایط فعلی نظام ارزی کشورمان، نرخ ارز و برابری آن با ریال ایران در کشورهایی مثل امارات عربی متحده یا شهر هرات افغانستان و گاهی هم ترکیه تعیین می شود.

اما پایگاه اصلی تعیین نرخ ارز در بازار آزاد ایران همان امارات عربی متحده است و دیگر کشورها فعلا نقش مهمی در تعیین نرخ ارز آزاد ایران ندارند.

حال از آنجا که در امارات صرافی ها ساعت 11 صبح شروع به کار می کنند و برابری ریال ایران با درهم امارات را تعیین می کنند، بازار ایران هم تا قبل از این ساعت معمولا از خرید و فروش مگر در شرایطی خاص یا به ضرورت خودداری می کند بنابراین صرافی ها این جمله را که «هنوز نرخ درنیامده» به کار برده و تا ظهر معمولا به محاسبه کارهای روز قبل خود می پردازند یا این که با احتیاط و در حجم بسیار کم با نرخ های روز گذشته کار می کنند، البته فکر نکنید وقتی ساعت 11 صبح به قول معروف نرخ ها مشخص شد، کار تمام است؛ بلکه طی ساعت کاری دائم طبق هماهنگی های تلفنی یا ارتباط اینترنتی قیمت ها به روز شده و مبنای محاسبه قرار خواهد گرفت البته صرافی هرچه معتبرتر باشد، بدون تردید زودتر از نوسانات مطلع می شود، ولی مبنای دیگری هم در کار است که معمولا بعدازظهر و حوالی ساعت پنج شروع می شود.

استراتژی ساعت 5

شاید پیش آمده باشد حوالی ساعت 5 بعدازظهر نزدیک خیابان فردوسی یا چهارراه استانبول عبور کرده و جنب و جوش خاصی را بین دلارفروش ها یا صرافی های محل دیده باشید و بی تفاوت به خیال آن که کارشان را می کنند، از آنجا عبور کرده باشید، در حالی که نوسانی تازه در بازار ارزی در حال اتفاق افتادن است که حتی به شرایط کاری امارات یا هرات و ترکیه بستگی ندارد.

به عبارت دیگر، تابلو های صرافی ها حوالی ساعت 5 گاهی اوقات خاموش می شوند و صراف ها دست از خرید و فروش می کشند، چرا که حدود ساعت 6 دوباره نرخ های جدید حاکم بر بازار خواهد شد.

دلیل این اتفاق به دو موضوع برمی گردد؛ اول این که بازار پول آمریکا یا فارکس حوالی ساعت 5 بعدازظهر به وقت ایران تازه آغاز به کار می کند و نرخ برابری ارزهای معتبر جهان را روی تابلوهای خود به نمایش می گذارد.

بنابراین ناخودآگاه اعداد و ارقام این تابلوی فارکس در بازارهای ارزی جهان تاثیرگذار خواهد بود که ایران هم از آن مستثنا نیست، به همین دلیل بسیاری از فعالان و صرافی های بازار ایران در این ساعت دوباره تابلوهای خود را تنظیم و با نرخ جدید شروع به معامله می کنند، البته هستند افرادی که به قول معروف فارکس باز هستند و با زیر نظر گرفتن نوسانات بازار فارکس خطر می کنند و کمی قبل از شروع به کار این بازار یعنی حوالی ساعت 4 بعدازظهر وارد بازار می شوند و با خرید یا فروش ارز خود کاسبی می کنند.

این افراد گاهی ره صدساله را یک ساعته طی می کنند و گاهی هم حاصل کارکرد خود را یک ساعته از دست می دهند. اگرچه نباید فراموش کرد بیشتر این معامله گران فارکس هرگز در دنیای واقعی ما حضور نخواهند داشت، بلکه در دنیای صفر و یک سیر می کنند.

صرافی ها و مقابله با تحریم

شاید تاکنون سفر خارجی را تجربه کرده باشید یا این که پای صحبت مسافران خارج رفته نشسته و از تبادل پول در صرافی ها سخن گفته و این گونه نتیجه گیری کرده باشیدکه هرچه گردشگران ورودی یک کشور زیادتر باشند، صرافی های بیشتری آنجا می بینید، اما ایران که هنوز گردشگر زیادی به خود ندیده است، پس این همه صرافی موجود در کوچه و خیابان برای چیست؟ پاسخ این است که در حال حاضر وجود این همه صرافی در کوچه و بازار، رازی بزرگ تر در دل داردوآن هم مقابله با اثرات تحریم هاست.

با گسترش تحریم ها و درگیر شدن نظام بانکی ایران با آن عملا انتقال دلارهای نفتی از سوی نظام بانکی سخت و سخت تر شد تا جایی که گاهی اوقات مبالغ دریافتی بابت فروش نفت در حساب های بانکی ایران خارج از مرزها باقی ماند و غیرقابل جابه جایی شد.

مشکلات ایجاد شده برای نظام ارزی کشور از یکسو، عطش بازار داخلی به دلیل نیاز به واردات کالا از سوی دیگر باعث شد مسئولان اقتصادی کشور به فکر چاره و راهکار باشند و در نهایت روشی بسیار کهن را برای جلوگیری از بروز بحران در نظام مالی ایران به کار گرفتند و آن هم حمایت و توسعه صرافی ها در ایران بود.

با این روش بخش خصوصی به کمک دولت آمد و راهکاری کهن یعنی نظام حوالجات را که از قرن ها پیش در جهان استفاده می شد دوباره رونق بخشید.

بخش خصوصی البته با حمایت دولت با ایجاد شبکه های گسترده صرافی در کشورهای مختلف مثل امارات، ترکیه، هند، مالزی، قبرس، مالت، اتحادیه اروپا و استرالیا اقدام به جابه جایی دلارهای نفتی با وجود تحریم های سخت بین المللی در نظام بانکی کشور کرد.

این روش زمانی رونق گرفت که نقل و انتقال پول از سوی نظام بانکی جهان یا غیرممکن شده بود یا این که از امنیت مناسب برخوردار نبود و خطر بلوکه شدن پول در بانک های خارجی گسترش یافته بود.

صرافی در گوگل!

اگرچه حضور صرافی ها برای مقابله با تحریم های یکجانبه غرب علیه ایران نسخه ای کارآمد عنوان شده، اما عوارض این نسخه در اقتصاد ارزی کشور بسرعت خودنمایی کرد و کارکرد صرافی ها برای انتقال ارز و دلارهای نفتی ایران از خارج به داخل کشور را به روندی معکوس تبدیل کرد و باعث سونامی واردات یا خروج ارز از کشور شد.

همین مساله موجب دخالت دوباره بانک مرکزی به عنوان عالی ترین نهاد مالی کشور برای تعیین صرافی ها به دو بخش مجاز و غیرمجاز شد.

هرچند هدف اصلی این دخالت مبارزه با قاچاق ارز و پولشویی بود، اما در اصل راهکاری برای تعیین اعتبار یا مشروعیت بخشیدن به برخی صرافی های فعال در بازار ارزی ایران که روز به روز افزایش می یافتند، بود تا جایی که بانک مرکزی به عنوان اصلی ترین نهاد مسئول در بازار ارزی مجبور به صدور بخشنامه ای به عنوان اتمام حجت با صرافی ها مبنی بر تعیین تکلیف صرافی های غیرمجاز شد و در نهایت هم خودش برای به سرانجام رساندن کار در این زمینه گام برداشت تا به قول معروف کنترل نوسانات بازار ارز کشور را دوباره در اختیار بگیرد.

به همین دلیل فهرستی بلند بالا از غیرمجازها به نهادهای مربوط قضایی از سوی بانک مرکزی جهت برخورد قانونی با آنها ارسال شد و مراحل قانونی برای جلوگیری از فعالیت این گروه از صرافان غیرمجاز بسرعت یکی پس از دیگری طی شد، اما عطش بازار ارزی ایران آنقدر زیاد بود که سود حاصل از آن نمی توانست مانع حضور غیر مجازها در بازار ارزی کشور شود و درنهایت این فعالان هرگز دست از فعالیت خود نکشیدند؛ بلکه از دنیای واقعی، کوچه و خیابان یا مغازه های لوکس و زیبا به حاشیه خیابان ها آمدند و در نهایت به دنیای مجازی راه یافتند به صورتی که حتی در حال حاضر با وجود قوانین بسیار سخت درباره مبارزه با صرافی های غیر مجاز به شکل غیر قانونی مشغول ارائه خدمات ارزی بخصوص حوالجات به خارج از کشور هستند.

شاید از خود بپرسید مگر امکانش هست که بانک مرکزی با این همه ابزار قانونی و امکانات نتوانسته جلوی فعالیت این گروه از صرافی های غیرمجاز را بگیرد؟ اگر علاقه مند به دریافتن واقعیت این گروه از غیرمجازها و نحوه فعالیت آنها حتی با وضع قوانین بسیار سختگیرانه مسئولان ارزی کشور هستید، کافی است کلمه «صرافی یا ارسال دلار به خارج» را در گوگل جستجو کنید، آن گاه با انبوهی از اسامی و صرافی های گوناگون مواجه خواهید شد که باعث تعجب شما می شود و به یاد فهرست معروف بانک مرکزی از صرافی های مجاز می افتید، چون طبق فهرست منتشر شده از سوی بانک مرکزی تنها کمتر از 700 صرافی مجاز هم اکنون مشغول ارائه خدمات ارزی به متقاضیان هستند، البته نباید فراموش کرد همین تعداد هم به دو گروه «الف» و «ب» تقسیم شده اند یعنی آنها که فقط اجازه خرید و فروش فیزیکی ارز دارند و دیگران که برای ارسال حوالجات هم می توانند اقدام کنند؛ بنابراین متوجه می شوید تابلوهای غیرمجاز ها فقط خاموش شده ولی از کار نیفتاده است.

به یاد داشته باشید صرافی های غیرمجاز با ارائه قیمت های وسوسه کننده وپایین برای کارمزد های انتقال پول ممکن است همیشه و در همه حال ذهن شما را به خود درگیر کنند، اما اجازه ندهید این وسوسه شما را گرفتار عواقبی جبران ناپذیر کند؛ بلکه بهترین پیشنهاد این است که با خودداری از معامله با این گونه صرافی ها زمینه تقلب و اختلال ارزی در بازار را کاهش دهید.

عماد عزتی - جام جم

 
انتهای خبر :: کد خبر : 1085055471378830956
     جام جم آنلاین © 2013 |کلیه حقوق این وب سایت متعلق به موسسه فرهنگی مطبوعاتی جام جم است